Museum Amersfoort heeft besloten de geplande tentoonstelling over 300 jaar synagoge in Amersfoort te schrappen. Nieuwsberichten hieromtrent vindt u op de websites van onder andere RTV Utrecht en Trouw. De Raad van Kerken Amersfoort roept Museum Amersfoort op om dit besluit te herzien.
Aan: de heer P. Baltus, Algemeen directeur-bestuurder van Amersfoort in C en a.i. directeur van Museum Amersfoort en het Mondriaanhuis
Amersfoort, 4 november 2026
Geachte heer Baltus,
Met ontzetting heeft de Raad van Kerken Amersfoort kennisgenomen van uw besluit om de tentoonstelling over 300 jaar synagoge in Amersfoort niet door te laten gaan.
Door uw motivering van dit besluit wekt u de indruk dat u zich laat gijzelen door een kleine groep mensen tot wie het niet is doorgedrongen dat de staat Israël niets te maken heeft met de joodse inwoners van Amersfoort in heden en verleden. Door toe te geven aan een mogelijke boze reactie op een tentoonstelling over de synagoge wekt u de indruk dat dit verband wel bestaat.
Wij willen in dit kader benadrukken dat wij als Raad van Kerken Amersfoort volledig afstand nemen van het geweld dat de staat Israël momenteel in Gaza en op de westelijke Jordaanoever uitvoert c.q. faciliteert en tolereert.
Juist als de kans bestaat dat slecht geïnformeerde inwoners van Amersfoort hun (begrijpelijke) woede over Israël uiten n.a.v. een tentoonstelling over 300 jaar synagoge is het van belang om door historisch verantwoorde informatie een ander geluid te laten horen. En juist een lokaal museum kan tegenwicht bieden aan dit soort desinformatie door in een tentoonstelling een evenwichtig beeld te schetsen van 300 jaar synagoge. Benjamin Cohen, die in de 18de eeuw het Huis met de Paarse Ruiten liet bouwen, wordt in historische bronnen beschreven als ‘een sieraad van de stad Amersfoort’. Maar ook minder rijke joodse inwoners van Amersfoort hebben in het verleden bijgedragen aan de culturele, intellectuele en economische bloei van onze stad.
Bij de opening van het herdenkingsmonument voor door de nazi’s vermoorde joodse Amersfoorters (Borneoplein, 19 mei 2025) hield onze burgemeester een indringende toespraak waarin hij benadrukte dat dit monument ‘Licht van Herinnering’ direct de harten raakt, “omdat we onszelf erin kunnen zien.” Door het licht, de schijnwerper, op de 300 jaar oude synagoge (en de joodse mensen die daarmee in verleden en heden verbonden waren) te zetten in museum Amersfoort kunnen inwoners ook zichzelf zien in de relatie tot ’de ander’ door kennis te nemen van de geschiedenis van het samenleven van diverse geloofsovertuigingen in onze stad.
En ja, dat samenleven gaat al eeuwenlang gepaard met spanningen. Maar wij hopen dat u een partner van de Amersfoortse kerken wilt zijn door als museum bij te dragen aan een tolerante stad, waar we leren om diversiteit te accepteren en waarderen, en waar elke generatie opnieuw leert dat verschillende geloofsovertuigingen in vrede met elkaar kunnen samenleven. Daarin ligt een prachtige opdracht voor een lokaal museum.
Wij willen u dringend verzoeken om de tentoonstelling over 300 jaar synagoge in Amersfoort door te laten gaan.
Namens de Raad van Kerken Amersfoort,
Ds. Anna Walsma, voorzitter